Jeszcze 20 lat temu oferta papug w naszych sklepach zoologicznych (poza bardzo nielicznymi placówkami specjalizującymi się w tym zakresie) prezentowała się nader skromnie. W zasadzie tworzyły ją tylko papużka falista, nimfa oraz nierozłączki. A przecież na świecie żyje ponad 350 gatunków tych ptaków i większość z nich dobrze nadaje się do domowej hodowli.


Na szczęście obecnie sytuacja na rynku papug znacznie się poprawiła - zarówno w dużych marketach, jak i małych sklepach zoologicznych coraz częściej pojawiają się rozmaite ich gatunki i odmiany cieszące oczy klientów i zachęcające do zakupu swym wspaniałym upierzeniem, wszędobylskością i inteligencją. Co prawda niektóre z nich, jak choćby duże ary, żako, kakadu czy amazonki osiągają dość znaczne ceny, nie brak jednak i takich, które dostępne są również dla kieszeni zwykłego zjadacza chleba. Do takich pierzastych piękności należy księżniczka tarczowa (Polytelis swainsonii) zwana powszechnie wśród hodowców papugą tarczową albo barabandą (od nazwiska francuskiego malarza - Barrabanda).


Wygląd zewnętrzny
Papuga ta po raz pierwszy została opisana w 1826 r. Jest gatunkiem rdzennie australijskim - zamieszkuje centrum Nowej Południowej Walii oraz północną część Wiktorii. Dorasta do 40 cm długości. Odznacza się smukłą sylwetką z niewielką głową i długim ogonem. Samce są oliwkowozielone z niebieskawo połyskującym karkiem i czarniawą spodnią stroną sterówek. Czoło, policzki oraz gardło mają u nich jaskrawożółtą barwę. Poniżej, na piersi, znajduje się szeroka, owalna, krwistoczerwona plama. Samice pozbawione są żółtych i czerwonych akcentów w kolorystyce. Ich pióra są jednolicie zielone. Często bywają też masywniejsze i wyraźnie cięższe od samców. U obu płci dziób ma barwę pomarańczowoczerwoną, tęczówki oczu - żółtopomarańczową, zaś łapy są szarawe. Ptaki młodociane przypominają wyglądem samice, ubarwienie właściwe dla osobników dorosłych pojawia się u nich ok. 6-9 miesiąca życia


Życie na wolności
Barabanda zasiedla głównie obrzeża rzek i strumieni. Preferuje lasy eukaliptusowe oraz usiane drzewami stepy z bujnymi trawami gwarantującymi obfitość pokarmu. Najczęściej bytuje w niewielkich grupach, rzadziej w parach. Większe stada tworzą się głównie poza sezonem lęgowym. W niesprzyjających warunkach klimatycznych ptaki te potrafią dokonywać migracji w poszukiwaniu nowych źródeł pokarmu. Żywią się głównie ziarnami traw, jagodami, orzechami, owocami, zieleniną i kwiatami. Okazjonalnie uzupełniają swoje menu o drobne owady oraz ich larwy. Niekiedy wyrządzają pewne szkody na polach uprawnych i w warzywnikach. W naturze odbywają lęgi od sierpnia do grudnia. W czasie zalotów źrenice oczu samca wyraźnie się zwężają. Zaloty składają się z serii tanecznych podskoków połączonych z charakterystycznymi skłonami ciała. Samiec wdzięczy się do samicy, okrąża ją i kokietuje. Miejsce na gniazdo wybierane jest najczęściej w dziupli pnia lub w wypróchniałej gałęzi eukaliptusa. Samica składa od 3 do 5 jaj i samodzielnie wysiaduje je przez ok. 21 dni. W tym czasie jest dokarmiana przez samca, który przynosi jej pokarm w wolu. Po wykluciu się młodych są one karmione w ten sam sposób. Pisklęta pozostają w dziupli przez ok. 30-35 dni, po czym ją opuszczają. Rodzice dokarmiają je jeszcze przez 2-3 tygodnie, następnie ptaki rozpoczynają samodzielne życie. Dojrzałość płciową uzyskują w wieku 1,5-2 lat.


…i w hodowli
(...)

Pożywienie
(...)

Zachowanie
(...)

Rozmnażanie
(...)





dr wet. Joanna Zarzyńska
Wydział Medycyny Weterynaryjnej SGGW
dr inż. Paweł Zarzyński




tekst i zdjęcia
dr Hubert Zientek

cały artykuł jest opublikowany w najnowszym wydaniu f&f, nr 09/2008 (116)

Český lustič

Opisanie czeskiego luszticza nie jest rzeczą łatwą. Pierwszy problem stanowi nazwa. Mimo, że wyhodowali go nasi sąsiedzi, od których polscy hodowcy sprowadzają wiele królików, rasa ta jest słabo znana w Polsce. Ponieważ nie posiada polskiej nazwy dla potrzeb tego artykułu będziemy posługiwać się nazwą czeską ze spolszczoną pisownią - czeski luszticz. Nazwa rasy odnosi się do właściwości jakie posiada „garnitur” genów odpowiedzialnych za ubarwienie luszticza. Kolejną komplikacją jest fakt, że króliki o identycznym genotypie ubarwienia zostały wyhodowane także w kilku państwach. W Holandii, w której znane są, pod nazwą beige (beżowe), oraz w Niemczech, jako Separator. Mimo pewnych różnic wszystkie te rasy posiadają wspólny opis we wzorcu europejskim.





Genotyp i potencjał genetyczny

Barwa czeskiego luszticza, beige-a oraz Separatora jest płowożółta z delikatnie zaznaczonym liliowym cieniowaniem występującym w tych miejscach, w których widoczne jest bardzo wyraźne cieniowanie u królików o barwie madagaskarowej.
Podobieństwo między znamionami barwnymi u luszticza oraz u królików madagaskarowych jest efektem działania dwóch par recesywnych genów bb gg (zapis przy użyciu symboli niemieckich). Tym, co sprawia, że barwa luszticza jest płowa z liliowym cieniowaniem są dodatkowe dwie pary recesywnych alleli cc dd (u madagaskarowego występują allele dominujące CC DD). Aż w czterech spośród pięciu podstawowych dla ubarwienia królików par genów czeski luszticz posiada najbardziej recesywne (ustępujące) allele (wersje genów). Jego genotyp zapisuje się następująco: AA bb cc dd gg.
Potencjał barw zamknięty w genotypie opisywanej rasy być może lepiej zobrazuje fakt, że poprzez krzyżowanie ich z królikami o barwie szarej (zaznaczając, że są szybsze metody) można uzyskać w dalszych pokoleniach króliki o ubarwieniu: czarnym recesywnym (czyli czarne nie żelaziste), niebieskim, hawana, liliowym, żółtym, madagaskarowym, izabelowym, madagaskarowym-brązowym (niem. türinger havanna, ang. chocolate tort), niebieskoszarym, hawanowo-szarym oraz liliowoszarym.
Poza tym, że czeski luszticz jest oczywiście królikiem pięknym sam w sobie, ma szereg dodatkowych zalet. Nadaje się doskonale do testowania genotypów wielu odmian barwnych królików pod względem nosicielstwa genów recesywnych, co czyni z niego bardzo praktyczne narzędzie w hodowli twórczej oraz w hodowli sportowej.
Czeski luszticz, beige i Separator, to także bardzo istotne rasy z punktu widzenia konserwacji i zachowania zasobów oraz różnorodności genetycznej królików.


Historia

Możliwość wyhodowania królików o genotypie ubarwienia złożonym z tak wielu genów recesywnych, według źródeł niemieckich, po raz pierwszy opisał Niemiec, prof. Hans Nachtsheim w 1936 r. Od nazwy miejscowości, w której znajdował się instytut badawczy - Berlin-Dahlem, królika nazwano piaskowym dahlemerskim (Dahlemer Sandfarbenes Kaninchen). Rasa ta nie została jednak w owym czasie uznana i zanikła.
Holandia
Próbę wyhodowania królików o beżowej (piaskowo płowej) barwie podjął w roku 1940 holenderski hodowca F. J. Brinks. Użył do tego celu rasy Gouvenaar (w USA i GB: lilac), oraz jednobarwnych (tzw. kominiarzy) królików rasy srokacz angielski izabelowy. Osobniki o pożądanym genotypie zostały uzyskane już w drugim pokoleniu, a ich barwa była w 100% dziedziczona przez potomstwo. Do wzorca holenderskiego rasa ta została włączona w roku 1949 pod nazwą beige.


Czechosłowacja

Niezależnie program wyhodowania królików o identycznej barwie, jak powyżej, przygotował Czech, inż. Jaroslav Fingerland. Prace nad wyhodowaniem nowej czeskiej rasy prowadził od 1955 r. Vaclav Pem, hodowca z miejscowości Dolany nad Wełtawą. Jako rasy wyjściowe wykorzystane zostały turyngski (średni z Turyngii) oraz Marburger Feh.
W dalszym toku prac hodowlanych zgodnie z planem Fingerlanda krzyżowano między sobą osobniki z pokolenia F1 oraz F2, a także prowadzono krzyżowanie wsteczne osobników z pokoleń F1 oraz F2 z królikami rasy Marburger Feh. Pracując z dużą ilością królików Vaclav Pem osiągnął zamierzony cel w 1958 r. Rasa została uznana w Czechosłowacji w roku 1959 zgodnie ze wzorcem zaproponowanym przez Pema, który był także sędzią. Przywilej nadania nazwy - český luštič - przypadł autorowi planu hodowlanego, J. Fingerlandowi. Czeski wyraz luštit, oznacza m.in. odcyfrować, odgadnąć, rozwiązać krzyżówkę, co nawiązuje do właściwości, jakie posiada genotyp ubarwienia tej rasy.
Niemcy
W 1959 roku pracę nad wyhodowaniem podobnej rasy, o nazwie Separator, w Niemczech rozpoczął hodowca Otto Grützmann z Dessau-Alten. Pracował na królikach ras małych. Pierwsze rezultaty przedstawił w roku 1964. O uznanie tej rasy ubiegano się jednak dopiero w roku 1973. W latach 1973 oraz 1974 króliki prezentowane były w Lipsku, ale nie zostały uznane jako rasa. W byłej Niemieckiej Republice Demokratycznej Króliki w typie czeskiego luszticza uznano dopiero w roku 1980. Natomiast Separator, jako rasa, uznany został przez Centralny Związek Niemieckich Hodowców Królików w roku 1989 r. Nazwa rasy wywodzi się z łacińskiego wyrazu separere (oddzielać, rozłączać).

Wzorce
(...)

Hodowla
(...)






Tekst:
Włodzimierz Klewin Tomasz Orłowski
Zdjęcia:
Tomasz Orłowski

Na wystawie w Ostrawie-Polance 2008, króliki rasy český lustič z hodowli pani Kristiný Stonišovej.
Źródła: do wglądu w redakcji

Ta jaszczurka (Pogona vitticeps) o dziennej aktywności zamieszkuje pustynne i półpustyne tereny Australii. Jest jednym z kilku najczęściej spotykanych gatunków agam brodatych. Swą popularność zawdzięcza łatwością w hodowli i szybkim przyzwyczajaniem się do opiekuna. Moim zdaniem te jaszczurki praktycznie rodzą się „oswojone”. Rzadko przejawiają agresję czy strach w stosunku do człowieka.


Podstawowy kolor to beżowo-szary z różnymi odcieniami, wyhodowano też kilka odmian barwnych. P. vitticeps osiągają rozmiar: samce do 50 cm, samice do około 40 cm z czego około połowa przypada na ogon. Jak nazwa wskazuje agama ta posiada na dolnej szczęce charakterystyczną „bródkę” złożoną ze skórnych wyrostków (zaniepokojona nadyma ją próbując odstraszyć napastnika), które znajdują się też po bokach ciała i na ogonie.

Zakup
Nie tylko agamy, ale wszystkie gady powinno się kupować bezpośrednio u hodowcy, wtedy mamy pewność pochodzenia naszych podopiecznych, a przypadkowy sklep zoologiczny nam tego nie zapewni. Jaszczurka musi przede wszystkim być aktywna i reagować na bodźce zewnętrzne. Nie może mieć żadnych deformacji kończyn, kręgosłupa czy żuchwy (co świadczy o nieodpowiednio zbilansowanej diecie, złych warunkach hodowli i co rzadziej się zdarza wadach genetycznych). Zdrowy „brodacz” zawsze ma dobry apetyt. Jego brak świadczy o złej kondycji, a niekiedy o zarobaczeniu.


Warunki w terrarium
Po wpuszczeniu gada do nowego terrarium trzeba dać mu czas na aklimatyzację, która w tym przypadku nie trwa długo. Przez pierwsze kilka dni prace w zbiorniku należy ograniczyć do minimum (codzienna wymiana wody, ewentualne karmienie - nie należy obawiać się, jeśli jaszczurka nie będzie początkowo polować, po zapoznaniu się z nowym otoczeniem zdrowy gad szybko zacznie jeść). Minimalna powierzchnia dna dla osobników dorosłych to 130x60cm, ale im większa tym lepsza. Wysokość nie powinna przekraczać 50cm (przy wyższych promienie UVB nie będą docierać do dna zbiornika). UVB dla tych agam to 8%, UVA 33%. Świetlówki o takich parametrach są oferowane przez wiele sklepów specjalistycznych. Jako źródło ciepła może posłużyć zwykła lustrzanka 60-80 W, dodatkowe oświetlenie może zapewnić jarzeniówka (agamy te lubią jasne zbiorniki). Pod tą żarówką umieszczamy np. kawałek piaskowca, na którym gad będzie się wygrzewał (nad nim temp.: 40oC, temp. ogólna 35oC, w najchłodniejszym miejscu około 25oC, nocne spadki do 20oC). Wilgotność 50%, co uzyskujemy zraszając podłoże wieczorem przed wyłączeniem ogrzewania. Jeśli w nocy temperatura będzie spadać poniżej 15oC, powinno się stosować kable grzewcze umieszczając je pod terrarium. Cykl dobowy to 12/12 h. Jako podłoże stosuje się włókno kokosowe, chips kokosowy, drobno mieloną korę, drewienka cedrowe/bukowe. Każda ściółka niesie ryzyko, iż będzie zjadana przez gada, w takim przypadku podłoże trzeba wymienić na inne. Oprócz wystroju (skałki, korzenie) w zbiorniku musi się znajdować basen ze świeżą wodą, na co należy zwracać codziennie uwagę, gdyż gady zanieczyszczają ją odchodami i ściółką.
Agamy brodate żywią się głównie bezkręgowcami jak świerszcze, karaczany, plankton łąkowy oraz larwami mącznika i zofobasa dostępnymi w sklepach zoologicznych. Dietę można urozmaicić podając kawałki jabłka, tartą marchew, zielone ogórki, liście mniszka, bazylii, melisy, lucerny, akacji, trzykrotki, koperek. Jeśli mamy własną, dobrze odkarmioną karmówkę, podawanie witamin jest zbędne. Jeśli jednak podajemy, to 2-3 razy w tygodniu posypujemy nimi owady karmowe (polecam preparat ROBORAN H, można też stosować droższe preparaty produkowane wyłącznie dla gadów). Jako dodatek mineralny polecam Can-Vit 2:1 lub sepię dostępną w sklepie zoologicznym, ewentualnie wapienko dla gryzoni. Nimi posypujemy karmówkę 2 razy na tydzień.


Rozmnażanie
(...)




tekst i zdjęcia:
Dariusz Krauze