AFRYKANKI

Interesujący temat dla ambitnych hodowców papug

W Afryce występuje mniej gatunków papug, niż na kontynentach australijskim lub południowo-amerykańskim, ale z tego kontynentu pochodzi rodzaj, który wyróżnia się różnorodnością ubarwienia - afrykanki (Poicephalus). Ogromny jest obszar ich występowania: ograniczony na północy Saharą, rozciąga się w linii północ - południe na długości 5500 km, zaś w linii zachód - wschód na 7000 km.

Interesujący jest występujący u trzech gatunków tego rodzaju dymorfizm płciowy, (różny wygląd samca i samicy). Jednocześnie afrykanki są jedynymi papugami, u których w zależności od gatunku, albo samiec, albo samica wykazują większy przepych ubarwienia. U afrykanek kaplandzkiej (P.robustus) i Rueppella (P.rueppelli), samice barwniejsze są od samca, u afrykanki etiopskiej (P.rufiventris) wspanialsze jest ubarwienie samca. Wewnątrz liczącej dziewięć gatunków rodzaju afrykanek podstawowe upierzenie może być zielone, brązowe lub szare. Tak samo ciekawe jest zróżnicowanie szczegółów ubarwienia. Rodzaj Poicephalus składa się z dziewięciu gatunków, z których siedem występuje w kolekcjach hodowców.
Najbardziej znana, także najłatwiejsza do zdobycia i najtańsza jest afrykanka senegalska (P.senegalus). Ma ona 23cm i waży około 125g. Ubarwienie podstawowe jest zielone; głowa i ogon mają ciemnoszary kolor, brzuch jest żółty lub pomarańczowy. Nogi są barwy szarobrązowej, dziób szaroczarny. Żółta tęczówka wspaniale kontrastuje z ciemnoszarą głową.
Podobną wielkość i tonację ubarwienia posiadają afrykanki etiopska (P.rufiventris) i ciemnogłowa (P.cryptoxanthus). Obydwa gatunki natychmiast odróżnia się od afrykanki senegalskiej po czerwonej barwie tęczówki. Afrykanki Meyera (P.meyerii) i Rueppella (P.rueppelli), wielkością są porównywalne z senegalską, jednak ich wspaniałe upierzenie jest w trzech kolorach: ciemnozielonym, żółtym i niebieskim. Ta ostatnia jest bardzo rzadka w kolekcjach i cena młodych ptaków przekracza znacznie 1000 DM. Dwa znacznie większe gatunki występujące w kolekcjach, to częsta afrykanka kongijska (P.gulielmi) - prawie 30 cm ciemnozielona papuga z czarnym dziobem, czerwoną tęczówką pokryta czerwienią na czole, u nasady skrzydeł i piórach okrywowych nóg, często brana przez oglądających za amazonkę oraz 32-centymetrowa kaplandzka, niewątpliwa „królowa” rodziny - z potężnym dziobem i srebrną głową samca oraz różowym czołem samicy. W prywatnych hodowlach oba gatunki są rozmnażane dopiero od 1978 roku, z tym, że afrykanka kaplandzka bardzo nielicznie i jej cena oscyluje ciągle wokół 1500 DM.
Listę afrykanek zamykają dwa gatunki nie występujące w kolekcjach europejskich: 25cm niamska (P.crassus) oraz 28cm żółtogłowa (P.flavifrons).

Do hodowli najlepiej posiadać woliery wewnętrzne o długości przynajmniej 2 metry, zewnętrznym wystarczy 2,4 metra. Sam jednak rozmnożyłem pięć z wymienionych gatunków (łącznie z kaplandzkimi) w klatkach skrzynkowych o długości 1,5 metra, a w Danii afrykanki senegalskie rozmnażały się regularnie u pewnego hodowcy w klatce o wymiarach 44x44x60cm z zewnętrzną skrzynką lęgową. Ten fakt należy jednak uznać za sytuacją wyjątkową.
Afrykanki, podobnie jak inne duże papugi odżywiałyby się najchętniej słonecznikiem. Potrzeba wiele czasu i cierpliwości, aby przekonać je do owoców i warzyw. Aby odmienić pokarm można używać grochu, soczewicy, gotowanej kukurydzy oraz słodkich zbóż, najlepiej świeżych. W jesieni dostępne są jagody - jarzębina i głóg. Chętnie będą jadły orzechy, należy tu jednak zachować umiar - jeden do dwóch dziennie, szczególnie w wypadku hodowli w klatce. Więcej na ten temat pisałem w czerwcowym i lipcowym numerze f&f. (05 i 06/99r.)
Afrykanki - nawet trzymane cały rok w wolierach zewnętrznych (np. w Wielkiej Brytanii), przystępują do lęgów w zimie. Samice najczęściej znoszą jaja od października do stycznia. Lęgi powtarzane są do maja. Pisklęta mają w wolierze zewnętrznej zmniejszone szanse na przeżycie i w wypadku mrozów należy je zabrać do sztucznego wykarmienia. Aby zwiększyć prawdopodobieństwo udanych naturalnych lęgów, korzystniej jest hodowlę prowadzić w wolierach wewnętrznych. Jeśli są dobrze odżywiane i utrzymane, gniazdują afrykanki bez trudności. Wykorzystują każdą skrzynkę lęgową, która ma odpowiedni otwór wejściowy. Co ważniejsze, w wyborze partnera nie są tak wybredne jak amazonki, więc zestawienie pary z dwóch ptaków o znanej płci nie przedstawia problemu. Tylko na początku może dochodzić do drobnych nieporozumień. Warto taką tzw. parę poddać badaniu endoskopowemu w celu potwierdzenia ich różnej płci. Najlepszą metodą posiadania pary lęgowej jest jednak pozwolenie dobrania się papug w parę z większego stada. Tak postąpiłem ze swoimi afrykankami senegalskimi: po nieudanych pierwszych próbach doboru ptaków metodą łączenia prawdopodobnych samca i samicy, zdecydowałem się na zakup dziewięciu afrykanek senegalskich, z których po dwóch miesiącach wyodrębniłem trzy pary. Wszystkie one sprawdziły się jako pary lęgowe. Pozostałe gatunki dobierane z pojedynczych ptaków też się jednak sprawdziły w lęgach. Zniesienie afrykanek składa się z dwóch do pięciu jaj. Wysiadywane są one przez samicę małych afrykanek przynajmniej 22 dni od zniesienia ostatniego jaja, a u kongijskiej i kaplandzkiej 26 dni. Młode pozostają w gnieździe 10 tygodni, po dalszych dwóch tygodniach są samodzielne. Po roku nie odróżniają się od rodziców, jednak dojrzałość płciową uzyskują dopiero w trzecim roku życia.

Afrykanki są zwykle dobrymi rodzicami. Ponieważ gniazdują w zimie, zdarzają się trudności ze zniesieniem jaj przy obniżeniach temperatur. Innym problemem, związanym z lęgami zimowymi oraz w pomieszczeniach jest krzywica. Promienie słoneczne i witamina D są niezbędne, aby ptaki mogły przyswoić wapno. Jeśli im go zabraknie, staną się kalekami. W okresie karmienia młodych można do pokarmu dodawać witaminę D3, nie ma się jednak pewności, czy są podawane młodym w dostatecznych ilościach. Lepszą metodą jest podawanie witaminy D wprost do dzioba podczas kontroli budki lęgowej.

Zachęcam do hodowli afrykanek, istnieje tu możliwość posiadania efektownej i niebanalnej kolekcji papug. Podobnie, jak papugi australijskie znoszą dużą rozpiętość temperatur i mają niewielkie wymagania pokarmowe, co ułatwia ich hodowlę w porównaniu do podobnych południowo-amerykańskich pion i amazonek. Afrykanki nie są krzykliwe, umożliwia to ich hodowlę nawet w mieszkaniu.



Jerzy Błaszczyk




POWRÓT

STRONA GŁÓWNA